Η αρραβωνιαστικιά του Pasolini

Γράφει ο Σωτήρης Ασημιάδης

 

Στην εποχή της βιντεόσφαιρας και της κυριαρχίας των εικονικών σχέσεων, είναι σύνηθες, να κρίνουμε έναν άνθρωπο, όχι γι’ αυτό που πραγματικά είναι, αλλά γι’ αυτό που φαίνεται. Είναι αλήθεια πως κάτι αντίστοιχο συνέβαινε και στο παρελθόν και είναι, κατά την άποψή μου, εγγενές στοιχείο μιας βαθιά ριζωμένης κουλτούρας υποτέλειας και ετεροκαθορισμού. Προς την αντίθετη ακριβώς κατεύθυνση κινείται το κείμενο του Carmelo Albanese για τον Pier Paolo Pasolini, που δημοσιεύθηκε στην, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, ομάδα στο Facebook, με όνομα « Pier Paolo Pasolini-Le Pagine Corsare», και το οποίο μετέφρασα, ελπίζω ικανοποιητικά. Ο τίτλος του κειμένου είναι « Η αρραβωνιαστικιά του Pasolini»

« Η ΑΡΡΑΒΩΝΙΑΣΤΙΚΙΑ ΤΟΥ PASOLINI»

 « Όποιος ζει στη Ρώμη και είναι της ηλικίας μου, σαρανταπέντε περίπου χρόνων, πιθανόν να τη θυμάται. Πάντοτε μαυροντυμένη, κλεισμένη στον εαυτό της. Περνούσε ώρες ολόκληρες για να ετοιμάσει τα ματσάκια από τριαντάφυλλα που αργότερα πούλαγε στα εστιατόρια. Μονίμως καθισμένη και αφοσιωμένη, σ’ αυτή τη δραστηριότητα, στα σκαλάκια του Pantheon και του Campo dei fiori. Φαίνονταν πάνω από εκατό χρονών, αλλά στην πραγματικότητα δεν ήταν περισσότερο από εβδομήντα πέντε. Μικροκαμωμένη, με μια ελαφριά καμπούρα που έμοιαζε περισσότερο σε συνήθη στάση του σώματος, παρά σε φυσική παραμόρφωση. Πάντοτε σκυμμένη πάνω στα τριαντάφυλλα . Δεν έβγαζε λέξη από το στόμα της κι’ έκανε μόνο τη συνήθη κίνηση, προτείνοντας το χέρι με τα τριαντάφυλλα που πούλαγε στη τιμή των χιλίων λιρών. Ένα Αυγουστιάτικο, καλοκαιρινό βράδυ του 1990, τότε που η Ρώμη διηγείται μερικές από τις πιο βαθιές αλήθειες της, σε όποιον θέλει πραγματικά να τις ακούσει, σ’ έναν απ’ τους συνηθισμένους γύρους μου προς εύρεση εκπλήξεων, από τις οποίες ποτέ δεν χόρταινα, έκατσα κοντά της. Την συναντούσα συχνά και μου προξενούσε την περιέργεια. Μετά από λίγο αγόρασα ένα ματσάκι τριαντάφυλλα. Ήταν περισσότερο μια πρόφαση για να της πιάσω την κουβέντα. Εις μάτην όμως. Μου το έδωσε μέσα στην απόλυτη σιωπή. Έμεινα για πολύ ώρα ακόμα και δεν μου χάρισε ούτε μια λέξη, ούτε ένα βλέμμα. Μετά από πολύ ώρα, κουρασμένος, σηκώθηκα να φύγω. « Τώρα πια κανείς δεν προσφέρει τριαντάφυλλα στις γυναίκες» μου είπε. Η φωνή ήταν γλυκιά και φαινόταν παράταιρη μέσα σε κείνο το σώμα. « Ναι είναι αλήθεια» απάντησα « Δεν υπάρχει πια ποίηση γύρω μας» Τί ήθελα και το είπα. « Τί όμορφα που είναι τα ποιήματα» πρόσθεσε εκείνη. «Σου αρέσουν;» Τη ρώτησα. « Αν μου αρέσουν; Τί πιστεύεις; Ότι σ’ όλη μου τη ζωή πούλαγα τριαντάφυλλα;» « O Pier Paolo δεν έβγαζε βιβλίο χωρίς προηγουμένως να μου δώσει να το διαβάσω». « Ποιος Pier Paolo;» ρώτησα έκπληκτος. « ο Pasolini. Ο Pier Paolo Pasolini» απάντησε χωρίς να το σκεφτεί. Έμεινα αποσβολωμένος για αρκετά λεπτά. « Με εμπιστεύονταν» συνέχισε η γυναίκα « μια φορά σε ένα δείπνο με πολύ κόσμο, το είπε σε όλους, τότε θα έβγαινε η συλλογή του « Η θρησκεία του καιρού μας» και είπε ότι το βιβλίο, επιτέλους, μπορούσε να κυκλοφορήσει, γιατί είχα δώσει την έγκριση μου. Με πλησίασε από την άλλη μεριά του τραπεζιού και μου πρόσφερε ένα τριαντάφυλλο. Σ’ εκείνη την ποιητική συλλογή υπάρχει ένα εκπληκτικό ποίημα. Τί όμορφο εκείνο το ποίημα!» Έμεινα άφωνος και σαν να μην έφτανε η έκπληξη για το γεγονός ότι αποφάσισε να μου μιλήσει, τώρα αναφέρονταν στον Pasolini σαν να επρόκειτο για κάποιον παλιό φίλο της. Επιπλέον, είχε αναφερθεί σε μια ποιητική συλλογή, με την βεβαιότητα έμπειρης κριτικού λογοτεχνίας. Άρχισα να πιστεύω ότι μου έλεγε την αλήθεια. « Δεν γνωρίζω αυτή την ποιητική συλλογή. Είπες ότι περιλαμβάνει ένα πολύ όμορφο ποίημα. Θυμάσαι τον τίτλο;» Εκείνη τη στιγμή έβαλε τα γέλια. « Τον τίτλο; Αστειεύεσαι; Θυμάμαι ολόκληρο το ποίημα». « Λες αλήθεια; Θα ήθελες να μου το πεις;». Τα μάτια της, που μέχρι τότε δεν μου είχαν χαρίσει ούτε ένα βλέμμα, καρφώθηκαν πάνω σε ένα από τα τριαντάφυλλα, του οποίου το κοτσάνι κόνταινε με ένα μικρό μαχαίρι. Μετά από λίγο άρχισε να απαγγέλει. « Έχει τίτλο, Σε έναν Πάπα». Το απήγγειλε χωρίς να πάρει ανάσα και φαίνονταν συνεπαρμένη από τους στίχους. « Εγώ ήξερα, ότι να αμαρτάνεις δεν σημαίνει να κάνεις το κακό. Να μην κάνεις το καλό, αυτό σημαίνει να αμαρτάνεις. Όταν μπορούσες να κάνεις το καλό και δεν το έκανες, τότε δεν υπάρχει μεγαλύτερος αμαρτωλός από σένα». Έμεινα εκστασιασμένος. « Κατάλαβες ο Πάπας» συνέχισε « Ούτε ένα τριαντάφυλλο δεν μπορεί να αγοράσει ο Πάπας! Δεν θα ήταν συμφέρον γι’ αυτόν να το κάνει». Ξέσπασε και πάλι σε γέλια. Σηκώθηκα σχεδόν ενστικτωδώς και της είπα.» Γυρνάω σε λίγο. Πήγα τρέχοντας στο βιβλιοπωλείο Feltrinelli, στην οδό Αργεντινής, που είχε ανοίξει εδώ και λίγους μήνες και αγόρασα αμέσως το « Η θρησκεία του καιρού μας» του Pier Paolo Pasolini. Αμέσως μετά γύρισε στη γυναίκα με τα τριαντάφυλλα, στο Pantheon. « Κοίτα το αγόρασα! Να το ποίημα: Σε έναν Πάπα!». Πάντα χωρίς να με κοιτάζει μου είπε: « Πες την αλήθεια, δεν με πίστεψες;». Φαίνεται πως δεν υπήρξα αρκετά πειστικός και έτσι η γυναίκα ξαναγύρισε στη βαθιά σιωπή της. Μετά από λίγο σηκώθηκα με σκοπό να φύγω και τότε με κοίταξε για πρώτη φορά. « Το ξέρεις; Εγώ και ο Pier Paolo Pasolini ήμασταν αρραβωνιασμένοι, αλλά αυτός δεν ήθελε να το μάθει κανένας. Με πιστεύεις;». «Σε πιστεύω της απάντησα».